Trong nhiều thế hệ, làm mẹ ở Việt Nam đi kèm một giả định ngầm: người phụ nữ sẽ lùi lại để con được tiến lên. Thế hệ mẹ mới đang đặt câu hỏi khác: vì sao không thể cùng tiến lên?
Bối cảnh: ít con hơn, sinh muộn hơn
Theo số liệu của Cục Thống kê, tổng tỷ suất sinh của Việt Nam năm 2024 là 1,91 con/phụ nữ và năm 2025 là 1,93, cả hai đều dưới mức sinh thay thế (khoảng 2,1). Xu hướng chung từ 2020 đến nay là giảm, và được dự báo còn tiếp tục giảm.
Cũng theo Cục Thống kê, tỷ số giới tính khi sinh năm 2025 là 109 bé trai trên 100 bé gái, và tỷ lệ tham gia lực lượng lao động là 68,6%. Thu nhập bình quân tháng của lao động nam là 9,5 triệu đồng, trong khi của lao động nữ là 7,2 triệu đồng.
Khoảng cách 2,3 triệu đồng mỗi tháng giữa thu nhập nam và nữ cho thấy một thực tế: với nhiều phụ nữ, sinh con vẫn đồng nghĩa với một cái giá trên con đường sự nghiệp.
3 thay đổi trong cách thế hệ mới làm mẹ
1. Làm mẹ là một chương, không phải toàn bộ cuốn sách. Phụ nữ trẻ ngày càng từ chối để vai trò làm mẹ thay thế mọi danh tính khác. Họ vẫn là người làm nghề, người có phong cách, người có bạn bè và sở thích, và giờ thêm vai trò mẹ.
2. "Cần cả một ngôi làng" được nói ra công khai. Nhờ người giúp, chia việc với chồng, thuê dịch vụ hỗ trợ không còn bị xem là thiếu trách nhiệm. Đó là cách để cả mẹ và con cùng khỏe.
3. Bảo vệ hình ảnh của con. Ngày càng nhiều cha mẹ trẻ, kể cả người nổi tiếng, chọn không công khai gương mặt hay đời tư của con trên mạng xã hội. Con có quyền tự quyết định hình ảnh của mình khi lớn lên.
Liên hệ với xu hướng tiêu dùng
Báo cáo The State of Fashion 2026 của McKinsey ghi nhận người tiêu dùng đang dồn chi tiêu sang sức khỏe và tinh thần. Với các bà mẹ trẻ, điều này thể hiện qua lựa chọn đồ mặc thoải mái mà vẫn đẹp, những khoảnh khắc nghỉ ngơi ngắn, và việc sẵn sàng chi cho những gì giúp họ giữ được cảm giác là chính mình.
Case study: Lilthu — làm mẹ mà không biến thành "mom influencer"
Sau khi làm mẹ, Lilthu chọn không chuyển hướng nội dung sang một kênh về con cái. Làm mẹ được cô xem là một phần của đời sống, bên cạnh thời trang, làm đẹp, du lịch và công nghệ. Đây là ví dụ rõ cho thay đổi thứ nhất ở trên: một người mẹ vẫn giữ nguyên danh tính nghề nghiệp và phong cách sống của mình.
Nguồn: Báo Nhân Dân — dân số và lao động 2025 · Cục Thống kê — thông cáo dân số, lao động Q4 và năm 2025 · McKinsey — The State of Fashion 2026
Hashtag: #LamMeHienDai #ModernMotherhood #PhuNuVaSuNghiep #WorkingMom #NewMom #MucSinhVietNam #BinhDangGioi #KhoangCachThuNhap #WorkLifeBalance #CanBangCuocSong #PhuNuHienDai #Sharenting #TrendReport #Lilthu
